(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 180

॥ శ్రీః ॥
7.180. అధ్యాయః 180
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
కర్ణేన ఘటోత్కచవధః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-180-0x(4738)(53296)
నిహత్యాలాయుధం రక్షః ప్రహృష్టాత్మా ఘటోత్కచః।
ననాద వివిధాన్నాదాన్వాహిన్యా ప్రముఖే తవ॥ 7-180-1(53297)
తస్య తం తుములం శబ్దం శ్రుత్వా హృదయకంపనం।
తావకానాం మహారాజ భయమాసీత్సుదారుణం॥ 7-180-2(53298)
అలాయుధవిషక్తం తు భైమసేనిం మహాబలం।
దృష్ట్వా కర్ణో మహాబాహుః పాంచాలాన్సముపాద్రవత్॥ 7-180-3(53299)
దశభిర్దశభిర్బాణైర్ధృష్టద్యుంనశిఖండినౌ।
దృఢైః పూర్ణాయతోత్సృష్టైర్బిభేద నతపర్వభిః॥ 7-180-4(53300)
తతః పరమనారాచైర్యుధామన్యూత్తమౌజసౌ।
సాత్యకిం చ రథోదారం కంపయమాస మార్గణైః॥ 7-180-5(53301)
తేషామప్యస్యతాం సంఖ్యే సర్వేషాం సవ్యదక్షిణం।
మండలాన్యేవ చాపాని వ్యదృశ్యంత జనాధిప॥ 7-180-6(53302)
తేషాం జ్యాతలనిర్ఘోషో రథనేమిస్వనశ్చ హ।
మేఘానామివ ఘర్మాంతే బభూవ తుములో నిశి॥ 7-180-7(53303)
జ్యానేమిఘోషస్తనయిత్నుమాన్వై
ధనుస్తటిన్మండలకేతుశృంగః।
శరౌఘవర్షాకులవృష్టిమాంశ్చ
సంక్రామమేఘః స బభూవ రాజన్॥ 7-180-8(53304)
తదద్భుతం శైల ఇవాప్రకంపో
వర్షం మహాశైలసమానసారః।
విధ్వంసయామాస రణే నరేనద్ర
వైకర్తనః శత్రుగణావమర్దీ॥ 7-180-9(53305)
తతోఽతులైర్వజ్రనిపాతకల్పైః
శితైః శరైః కాంచనచిత్రపుంఖైః।
శత్రూన్వ్యపోహత్సమరే మహాత్మా
వైకర్తనః పుత్రహితే రతస్తే॥ 7-180-10(53306)
సంఛిన్నభిన్నధ్వజినశ్చ కేచి--
త్కేచిచ్ఛరైరర్దితభిన్నదేహాః।
కేచిద్విసూతా విహయాశ్చ కేచి--
ద్వైకర్తనేనాశు కృతా బభూవుః॥ 7-180-11(53307)
అవిందమానాస్త్వథ శర్మ సంఖ్యే
యౌధిష్ఠిరం తే బలమభ్యపద్యన్।
తాన్ప్రేక్ష్య భగ్నాన్విముఖీకృతాంశ్చ
ఘటోత్కచో రోషమతీవ చక్రే॥ 7-180-12(53308)
ఆస్థాయ తం కాంచనరత్నచిత్రం
రథోత్తమం సింహవత్సన్ననాద।
వైకర్తనం కర్ణముపేత్య చాపి
వివ్యాధ వజ్రప్రతిమైః పృషత్కైః॥ 7-180-13(53309)
తౌ కర్ణినారాచశిలీముఖైశ్చ
నాలీకదండాసనవత్సదంతైః।
వరాహకర్ణైః సవిపాఠశృంగై-
క్షురప్రవర్షైశ్చ వినేదతుః ఖం॥ 7-180-14(53310)
తద్బాణధారావృతమంతరిక్షం
తిర్యగ్గతాభిః సమరే రరాజ।
సువర్ణపుంఖజ్వలితప్రభాభి--
ర్విచిత్రపుష్పాభిరివ ప్రజాభిః॥ 7-180-15(53311)
సమాహితావప్రతిమప్రభావా--
వన్యోన్యమాజఘ్నతురుత్తమాస్త్రైః।
తయోర్హి వీరోత్తమయోర్న కశ్చి--
ద్దదర్శ తస్మిన్సమరే విశేషం॥ 7-180-16(53312)
అతీవ తచ్చిత్రమతుల్యరూపం
బభూవ యుద్ధం రవిభీమసూన్వోః।
సమాకులం శస్త్రనిపాతఘోరం
దివీవ రాహ్వంశుమతోః ప్రమత్తం॥ 7-180-17(53313)
సంజయ ఉవాచ। 7-180-18x(4739)
ఘటోత్కచం యదా కర్ణో న విశేషయతే నృప।
తతః ప్రాదుశ్చకారోగ్రమత్త్రమస్త్రవిదాం వరః॥ 7-180-18(53314)
తేనాస్త్రేణావధీత్తస్య రథం సహయసారథిం।
విరథశ్చాపి హైడింబిః క్షిప్రమంతరధీయత॥ 7-180-19(53315)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-180-20x(4740)
తస్మిన్నంతర్హితే తూర్ణం కుటయోధిని రాక్షసే।
మామకైః ప్రతిపన్నం యత్తన్మమాచక్ష్వ సంజయ॥ 7-180-20(53316)
సంజయ ఉవాచ। 7-180-21x(4741)
అంతర్హితం రాక్షసేంద్రం విదిత్వా
సంప్రాక్రోశన్కురవః సర్వ ఏవ।
కథం నాయం రాక్షసః కూటయోధీ
హన్యాత్కర్ణం సమరేఽదృశ్యమానః॥ 7-180-21(53317)
తతః కర్ణో లఘుచిత్రాస్త్రయోధీ
సర్వా దిశః ప్రావృణోద్బాణజాలైః।
న వై కించిత్ప్రాపతత్తత్ర భూతం
తమోభూతే సాయకైరంతరిక్షే॥ 7-180-22(53318)
నైవాదదానో న చ సందధానో
న చేషుధీస్పృశమానః కారగ్రైః।
అదృశ్యద్వై లాఘవాత్సూతపుత్రః
సర్వం బాణైశ్ఛాదయానోఽంతరిక్షం॥ 7-180-23(53319)
తతో మాయాం దారుణామంతరిక్షే
ఘోరాం భీమాం విహితాం రాక్షసేన।
అపశ్యామ లోహితాభ్రప్రకాశాం
దేదీప్యంతీమగ్నిశిఖామివోగ్రాం॥ 7-180-24(53320)
తతస్తస్యాం విద్యుతః ప్రాదురాస--
న్నుల్కాశ్చాపి జ్వలితాః కౌరవేంద్ర।
ఘోపశ్చాస్యః ప్రాదురాసీత్సుఘోరః
సహస్రశో నదతాం దుందుభీనాం॥ 7-180-25(53321)
తతః శరాః ప్రాపతన్రుక్మపుంఖాః
శక్త్యృష్టిప్రాసముసలాన్యాయుధాని।
పరశ్వథాస్తైలధౌతాశ్చ ఖంగాః
ప్రదీప్తాగ్రాస్తోమరాః పట్టసాశ్చ॥ 7-180-26(53322)
మయూఖినః పరిఘా లోహబద్ధా
గదాశ్చిత్రాః శితధారాశ్చ శూలాః।
గుర్వ్యో గదా హేమపట్టావనద్ధాః
శతఘ్న్యశ్చ ప్రాదురాసన్సమంతాత్॥ 7-180-27(53323)
మహాశిలాశ్చాపతంస్తత్రతత్ర
సహస్రశః సాశనయశ్చ వజ్రాః।
చక్రాణి చానేకశతక్షురాణి
ప్రాదుర్బభూవుర్జ్వలనప్రభాణి॥ 7-180-28(53324)
తాం శక్తిపాషాణపరశ్వథానాం
ప్రాసాసివజ్రాశనిముద్గరాణాం।
వృష్టిం విశాలాం జ్వలితాం పతంతీం
కర్ణః శరౌఘైర్న శశాక హంతుం॥ 7-180-29(53325)
శరాహతానాం పతతాం హయానాం
వజ్రాహతానాం చ తథా గజానాం।
శిలాహతానాం చ మహారథానాం
మహాన్నినాదః పతతాం బభూవ॥ 7-180-30(53326)
సుభీమనానావిధశస్త్రపాతై--
ర్ఘటోత్కచేనాభిహతం సమంతాత్।
దౌర్యోధనం వై బలమార్తరూప--
మావర్తమానం దదృశే భ్రమత్తత్॥ 7-180-31(53327)
హాహాకృతం సంపరివర్తమానం
సంలీయమానం చ విషణ్ణరూపం।
తే త్వార్యభావాత్పురుషప్రవీరాః
పరాఙ్ముఖా నో బభూవుస్తదానీం॥ 7-180-32(53328)
తాం రాక్షసీం భీమరూపాం సుఘోరాం
వృష్టిం మహాశస్త్రమయీం పతంతీం।
దృష్ట్వా బలౌఘాంశ్చ నిపాత్యమానా--
న్మహద్భయం తవ పుత్రాన్వివేశ॥ 7-180-33(53329)
శివాశ్చ వైశ్వానరదీప్తజిహ్వాః
సుభీమనాదాః శతశో నదంతీః।
రక్షోగణాన్నర్దతశ్చాపి వీక్ష్య
నరేంద్ర యోధా వ్యథితా బభూవుః॥ 7-180-34(53330)
తే దీప్తజిహ్వానలతీక్ష్ణదంష్ట్రా
విభీషణాః శైలనికాశకాయాః।
నభోగతాః శక్తివిషక్తహస్తా
మేఘా వ్యముంచన్నివ వృష్టిముగ్రాం॥ 7-180-35(53331)
తైరాహతాస్తే శరశక్తిశూలై--
ర్గదాభిరుగ్రైః పరిఘైశ్చ దీప్తైః।
వజ్రైః పినాకైరశనిప్రహారైః
శతఘ్నిచక్రైర్భథితాశ్చ పేతుః॥ 7-180-36(53332)
శూలా భుశుండ్యోఽశ్మగుడాః శతఘ్న్యః
స్థూలాశ్చ కార్ష్ణాయసపట్టనద్వాః।
తేఽవాకిరంస్తవ పుత్రస్య సైన్యం
తతో రౌద్రం కశ్మలం ప్రాదురాసీత్॥ 7-180-37(53333)
వికీర్ణాంత్రా విహతైరుత్తమాంగైః
సంభగ్నాంగః శిశ్యిరే తత్ర శూరాః।
ఛిన్నా హయాః కుంజరాశ్చాపి భగ్నా
న ముచ్యంతే యాచమానాః సుభీతాః॥ 7-180-38(53334)
ఏవం మహచ్ఛస్త్రవర్షం సృజంత--
స్తే యాతుధానా భువి ఘోరరూపాః।
మాయాః సృష్టాస్తత్ర ఘటోత్కచేన
నాముంచన్వై యాచమానం న భీతం॥ 7-180-39(53335)
తస్మిన్ఘోరే కురువీరావమర్దే
కాలోత్సృష్టే క్షత్రియాణామభావే।
తే వై భగ్నాః సహసా వ్యద్రవంత
ప్రాక్రోశంతః కౌరవాః సర్వ ఏవ॥ 7-180-40(53336)
పలాయధ్వం కురవో నైతదస్తి
సేంద్రా దేవా ఘ్నంతి నః పాండవార్థే।
తథా తేషాం మజ్జతాం భారతానాం
తస్మింద్వీపః సూతపుత్రో బభూవ॥ 7-180-41(53337)
తస్మిన్సంక్రందే తుములే వర్తమానే
సైన్యే భగ్నే లీయమానే కురూణాం।
అన్నీకానాం ప్రవిభాగే ప్రకాశే
న జ్ఞాయంతే కురవో నేతరే చ॥ 7-180-42(53338)
నిర్మర్యాదే విద్రవే ఘోరరూపే
సర్వా దిశః ప్రేక్షమాణాః స్మ శూన్యాః।
తాం శస్త్రవృష్టిమురసా గాహమానం
కర్ణం స్మైకం తత్ర రాజన్నపశ్యన్॥ 7-180-43(53339)
తతో బాణైరావృణోదంతరిక్షం
దివ్యాం మాయాం యోధయన్రాక్షసస్య।
హీమాన్కుర్వందుష్కరం చార్యకర్మ
నైవాముహ్యత్సంయుగే సూతపుత్రః॥ 7-180-44(53340)
తతో భీతాః సముదైక్షంత కర్ణం
రాజన్సర్వే సైంధవా బాహ్లికాశ్చ।
అసంమోహం పూజయంతోఽస్య సంఖ్యే
సంపశ్యంతో విజయం రాక్షసస్య॥ 7-180-45(53341)
తేనోత్సృష్టా చక్రయుక్తా శతఘ్నీ
సమం సర్వాంశ్చతురోఽశ్వాంజఘాన।
తే జానుభిర్జగతీమన్వపద్య--
న్గతాసవో నిర్దశనాక్షిజిహ్వాః॥ 7-180-46(53342)
తతో హతాశ్వాదవరుహ్య యానా--
దంతర్మనాః కురుషు ప్రాద్రువత్సు।
దివ్యే చాస్త్రే మాయయా వధ్యమానే
నైవాముహ్యచ్చింతయంత్ప్రాప్తకాలం॥ 7-180-47(53343)
తతోఽబ్రువన్కురవః సర్వ ఏవ
కర్ణం దృష్ట్వా ఘోరరూపాం చ మాయాం।
శక్త్యా రక్షో జహి కర్ణాద్య తూర్ణం
నశ్యంత్యేతే కురవో ధార్తరాష్ట్రాః॥ 7-180-48(53344)
కరిష్యతః కించ నో భీమపార్థౌ
తపంతమేనం జహి పాపం నిశీథే।
యో నః సంగ్రామాద్ధోరరూపాద్విముచ్యే--
త్స నః పార్థాన్సబాలాన్యోధయేత॥ 7-180-49(53345)
తస్మాదేనం రాక్షసం ఘోరరూపం
శక్త్యా జహి త్వం దత్తయా వాసవేన।
మా కౌరవాః సర్వ ఏవేంద్రకల్పా
రాత్రియుద్ధే కర్ణ నేశుః సయోధాః॥ 7-180-50(53346)
స వధ్యమానో రక్షసా వై నిశీథే
దృష్ట్వా రాజంస్త్రాస్యమానం బలం చ।
మహచ్ఛ్రుత్వా నినదం కౌరవాణాం
మతిం దధ్రే శక్తిమోక్షాయ కర్ణః॥ 7-180-51(53347)
స వై క్రుద్ధః సింహ ఇవాత్యమర్షీ
నామర్షయన్ప్రతిఘాతం రణేఽసౌ।
శక్తిం శ్రేష్ఠాం వైజయంతీమసహ్యాం
సమాదదే తస్య వధం చికీర్షన్॥ 7-180-52(53348)
యాఽసౌ రాజన్నిహితా వర్షపూగా--
న్వధాయాజౌ సత్కృతా ఫల్గునస్య।
యాం వై ప్రాదాత్సూత పుత్రాయ శక్రః
శక్తిం శ్రేష్ఠాం కుండలాభ్యాం నిమాయ॥ 7-180-53(53349)
తాం వై శక్తిం లేలిహానాం ప్రదీప్తాం
పాశైర్యుక్తామంతకస్యేవ జిహ్వాం।
మృత్యోః స్వసారం జ్వలితామివోల్కాం
వైకర్తనః ప్రాహిణోద్రాక్షసాయ॥ 7-180-54(53350)
తాముత్తమాం పరకాయావహంత్రీం
దృష్ట్వా శక్తిం బాహుసంస్థాం జ్వలంతీం।
భీతం రక్షో విప్రదుద్రావ రాజన్
కృత్వాఽఽత్మానం వింధ్యతుల్యప్రమాణం॥ 7-180-55(53351)
దృష్ట్వా శక్తిం కర్ణబాహ్వంతరస్థాం
నేదుర్భూతాన్యంతరిక్షే నరేంద్ర।
వవుర్వాతాస్తుములాశ్చాపి రాజ--
న్సనిర్ఘాతా చాశనిర్గాం జగామ॥ 7-180-56(53352)
సా తాం మాయాం భస్మ కృత్వా జ్వలంతీ
భిత్త్వా గాఢం హృదయం రాక్షసస్య।
ఊర్ధ్వం యయౌ దీప్యమానా నిశాయాం
నక్షత్రాణామంతరాణ్యావివేశ॥ 7-180-57(53353)
స నిర్భిన్నో వివిధైరస్త్రపూగై--
ర్దివ్యైర్నాగైర్మానుషై రాక్షసైశ్చ।
నదన్నాదాన్వివిధాన్భైరవాంశ్చ
ప్రాణానిష్టాంస్త్యాజితః శక్రశక్త్యా॥ 7-180-58(53354)
ఇదం చాన్యచ్చిత్రమాశ్చర్యరూపం
చకారాసౌ కర్మ శత్రుక్షయాయ।
తస్మిన్కాలే శక్తినిర్భిన్నమర్మా
బభౌ రాజఞ్శైలమేఘప్రకాశః॥ 7-180-59(53355)
తతోఽంతరిక్షాదపతద్గతాసుః
స రాక్షసేంద్రో భువి భిన్నదేహః।
అవాక్శిరాః స్తబ్ధగాత్రో విజిహ్వో
ఘటోత్కచో మహదాస్థాయ రూపం॥ 7-180-60(53356)
స తద్రూపం భైరవం భీమకర్మా
భీమం కృత్వా భైమసేనిః పపాత।
హతోఽప్యేవం తవ సైన్యైకదేశ--
మపోథయత్స్వేన దేహేన రాజన్॥ 7-180-61(53357)
పతద్రక్షః స్వేన కాయేన తూర్ణ--
మతిప్రమాణేన వివర్ధతా చ।
ప్రియం కుర్వన్పాండవానాం గతాసు--
రక్షౌహిణీం తవ తూర్ణం జఘాన॥ 7-180-62(53358)
తతో మిశ్రాః ప్రాణదన్సింహనాదై--
ర్భేర్యః శంఖా మురజాశ్చానకాశ్చ।
దగ్ధాం మాయాం నిహతం రాక్షసం చ
దృష్ట్వా హృష్ట్వాః ప్రాణదన్కౌరవేయాః॥ 7-180-63(53359)
తతః కర్ణః కురుభిః పూజ్యమానో
యథా శక్రో వృత్రవధే మరుద్భిః।
అన్వారూఢస్తవ పుత్రస్య యానం
హృష్టశ్చాపి ప్రావిశత్తత్స్వసైన్యం॥ ॥ 7-180-64(53360)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే అశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 180 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-180-8 కేతుశృంగః ధ్వజశిఖరః॥
5-180-15 తిర్యగ్గతాభిరిషుపంక్తిభిరితి శేషః॥
5-180-20 ప్రతిపన్నం కర్తవ్యత్వేన జ్ఞాతమనుష్ఠితం చ॥
5-180-23 అదృశ్యాత్ అదృశ్యత॥
5-180-43 ఉరసా హార్దబలేన॥
5-180-180 అశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.